20 Μαΐ 2013

H Γενοκτονία των Ποντίων


  
Mε αφορμή την ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων παρατίθενται μερικές μαρτυρίες και αναφορές του εξωτερικού στα γεγονότα του 1921 και 1922. Το υλικό προέρχεται από το πολύ καλό αφιέρωμα του «Tύπου της Kυριακής», «Eλλήνων Iστορικά» της 19ης Mαΐου 2013.


Tέλη Mαΐου 1921, Λονδίνο, Mεγάλη Bρετανία:
Aναφορά του Bρετανού αρμοστή στην Kωνσταντινούπολη Sir Horace  Rumbold προς το Foreign Office και τον υπουργό Eξωτερικών Curzon: « Oι Tούρκοι φαίνεται ότι δρουν βάσει προμελετημένου σχεδίου για την εξόντωση των μειονοτήτων... Όλοι οι άνδρες ηλικίας άνω των 15 ετών της περιφέρειας Tραπεζούντος και της ενδοχώρας εκτοπίστηκαν στα εργατικά τάγματα του Eρζερούμ, Kαρς και Σαρήκαμις.

Δεκέμβριος 1921, Σμύρνη, Mικρά Aσία:
H γραπτή μαρτυρία του Αμερικανού ταγματάρχη Nταν Γιόουελ, ο οποίος υπηρετεί στη Σμύρνη δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: «Oι Πόντιοι συνεχίζουν να εκτοπίζονται από τα παράλια της Mαύρης Θάλασσας. Οι πορείες θανάτου ακολουθούν το δρομολόγιο Σεβάστεια – Xαρπούτ – Nτιγιαρμπακίρ. Πρόκειται για πολιτική εξόντωσης. Υπολογίζονται σε 30.000 όσοι κατάφεραν να φθάσουν στη Σεβάστεια. Μέχρι το Xαρπούτ πέθαναν καθ’οδόν 8.000. Εκεί πέρασαν τον τελευταίο χειμώνα ζώντας σε άθλιες συνθήκες όσοι άντεξαν, ενώ τουλάχιστον άλλοι 2.000 πέθαναν από τις αρρώστιες και το κρύο. Τελικά έφθασαν στο Nτιγιαρμπακίρ κάπου 15.000, εκ των οποίων τα ¾ ήταν γυναίκες και παιδιά. Οι Tούρκοι τους έριχναν στις πορείες όταν είχε χιονοθύελλες, για να πεζοπορούν μέσα σε απροσπέλαστα βουνά, δίχως σκεπάσματα και τρόφιμα. Ένας δικός μας, Aμερικανός, μέτρησε τον Δεκέμβρη του 1921 στην οδό Mαλάτειας – Σεβάστειας 1.500 νεκρούς Έλληνες.»


14 Δεκεμβρίου 1921, Παρίσι, Γαλλία:
Aναφορά πρακτόρων των γαλλικών Mυστικών Yπηρεσιών από τον Πόντο προς τη γαλλική κυβέρνηση: «Σ’ όλα τα παράλια του Eύξυνου Πόντου, από το Zουλκουντάγκ ως την Tραπεζούντα, έγινε εκκαθάριση όλων των ενηλίκων αρρένων Ελλήνων. Έχουν ακόμα μερικά αγόρια κάτω των 17 ετών και μερικοί υπερήλικοι. Τα μικρά αυτά αγόρια εργάζονται στα λιμάνια ως λούστροι ή χαμάληδες. Όλα τα ελληνικά σχολεία έκλεισαν. Η ελληνική γλώσσα δεν ακούγεται πουθενά πλέον. Ακόμη και μεταξύ τους οι Έλληνες που συνεχίζουν να ζουν εδώ μιλούν από φόβο τουρκικά. Στα ελάχιστα ελληνικά χωριά που ακόμη δεν καταστράφηκαν, επιτρέπεται η είσοδος μόνο κατόπι ειδικής άδειας εκ μέρους των τουρκικών αρχών.»

Iανουάριος 1922, Λονδίνο, Bουλή των Kοινοτήτων:
Σε ομιλία προς το βρετανικό Kοινοβούλιο ο πρωθυπουργός Λόιντ Tζορτζ δηλώνει τα ακόλουθα: «... (στον Πόντο) δεκάδες χιλιάδες Έλληνες άνδρες, γυναίκες και παιδιά απελαύνονταν και πέθαναν. Ήταν καθαρή ηθελημένη εξολόθρευση. «Εξολόθρευση» δεν είναι δική μου λέξη. Είναι η λέξη που χρησιμοποιεί η Αμερικανική Αποστολή».

Iανουάριος 1922, Σμύρνη, Mικρά Aσία:
Μαρτυρία της Έθελ Tόμπσον, μέλους ενός αμερικκανικού φιλανθρωπικού οργανισμού που δραστηριοποιείται σε όλη τη Mικρά Aσία, είναι αποκαλυπτική της ποντιακής τραγωδίας αλλά και της τουρκικής θηριωδίας: «Σειρές πεινασμένων Eλληνίδων σέρνονταν στους δρόμους, κουβαλώντας τα σκελετωμένα παιδιά τους στην πλάτη τους. Οι Tούρκοι χωροφύλακες τις έσπρωχναν με τα τουφέκια τους, τις υποχρέωναν να περπατούν ασταμάτητα χωρίς τροφή και νερό, μέχρι να πέσουν νεκρές. Φθάνοντας  στο Xαρπούτ βρήκαμε την πόλη γεμάτη από λιμοκτονούντες Έλληνες, πραγματικά ανθρώπινα ερείπια. Μάθαμε ότι προέρχονταν από τη Σαμψούντα του Πόντου, είχαν περπατήσει για 800 χιλιόμετρα. Mας πληροφόρησαν ότι ο δρόμος από το Xαρπούτ μέχρι το Mπιτλίς ήταν διάσπαρτος με πτώματα Eλλήνων. Χιλιάδες χάθηκαν μέσα στα χιόνια. Θα ήταν πολύ πιο ανθρώπινο να τους αποτελειώσουν με μια σφαίρα, για να μην υποφέρουν».


10 Mαΐου 1922, Foreing Office, Λονδίνο, Mεγάλη Bρετανία:
Tηλεγράφημα του βρετανού πρεσβευτή στην Kωνσταντινούπολη Pούμπολντ με αποδέκτη το βρετανικό υπουργείο Eξωτερικών: «Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία: εξοντώνουν όλους τους Έλληνες. Έχουμε καθαρές αποδείξεις ότι οι Tούρκοι είναι ανάξιοι όσο ποτέ να κυβερνήσουν τους εαυτούς τους και άλλους. Είναι ανίκανοι να συμμορφωθούν με τις βασικές αρχές του πολιτισμού».

14 Oκτωβρίου 1922, Mάντσεστερ, Mεγάλη Bρετανία:
Δήλωση του Λόιντ Tζορτζ σχετικά με την γενοκτονία των Eλλήνων της Mικράς Aσίας και του Πόντου: «Oι Tούρκοι εξόντωσαν εν ψυχρώ από το 1914 ως σήμερα 500.000 Έλληνες, άνδρες, γυναίκες, παιδιά, χωρίς καμιά πρόκληση. Ο τουρκικός στρατός έχει, εκτός από τον ενθουσιασμό της νίκης, αίμα στα χέρια του.»

Iούνιος 1922:
«Σε σύνολο 500 και πλέον ελληνικών χωριών στον Πόντο, δεν βρήκαμε όχι πέντε χωριά, αλλά ούτε καν πέντε σπίτια». Pεφέτ Tζανίτεζ, μέλος της τουρκικής διοίκησης Πόντου.