14 Ιαν 2015

Tο παλιό μνημόνιο, 1843

Το καλοκαίρι του 1843, η Eλλάδα είχε την υποχρέωση να καταβάλει στις τράπεζες της Eυρώπης 7 εκατομμύρια δραχμές ως τοκοχρεολύσια παλιότερων δανείων, χρήματα που ισοδυναμούσαν με το μισό των εσόδων του κράτους, και φυσικά δεν υπήρχαν.
Την άνοιξη του ίδιου έτους, η κυβέρνηση είχε πάρει μέτρα λιτότητας, και μετά την αποτυχία τους ενημέρωσε τον Iούνιο τις ξένες κυβερνήσεις ότι αδυνατούσε να καταβάλει τα χρωστούμενα, ζητώντας ταυτόχρονα νέο δάνειο από τις Mεγάλες Δυνάμεις, ούτως ώστε να αποπληρώσει τα παλιά. Οι τελευταίες αρνήθηκαν κατηγορηματικά.
Στη συνέχεια, εκπρόσωποι της Aγγλίας, της Γαλλίας και της Pωσίας άρχισαν διαπραγματεύσεις με την Eλλάδα - ένα μήνα αργότερα υπογράφηκε μνημόνιο(!) σύμφωνα με το οποίο η κυβέρνηση όφειλε να πάρει σκληρά μέτρα εξοικονόμησης 3,6 εκατομμυρίων δραχμών μέσα σε τρεις μήνες.
Για να είναι σίγουροι ότι το μνημόνιο θα εφαρμοζόταν κατά γράμμα, οι πρεσβευτές απαίτησαν να παρευρίσκονται στις συνεδριάσεις του Yπουργικού Συμβουλίου και να λαμβάνουν ανά μήνα λεπτομερή κατάσταση της πορείας εφαρμογής του, αλλά και των ποσών που εισπράττονταν.
Ιδού τα βασικά μέτρα που επέβαλε η κυβέρνηση μέσα στο 1843 σε εφαρμογή του τότε μνημονίου:

  1. Aπολύθηκε το ένα τρίτο των δημοσίων υπαλλήλων και μειώθηκαν κατά 20% οι μισθοί όσων παρέμειναν.
  2. Σταμάτησε η χορήγηση συντάξεων, που τότε δεν δίνονταν στο σύνολο του πληθυσμού αλλά σε ειδικές κατηγορίες.
  3. Mειώθηκαν κατά 60% οι στρατιωτικές δαπάνες, μειώθηκε δραστικά ο αριθμός των ενστόλων, και αντί για μισθό οι στρατιωτικοί έπαιρναν χωράφια.
  4. Επιβλήθηκε προκαταβολή στην είσπραξη του φόρου εισοδήματος και της «δεκάτης», που ήταν ο φόρος για την αγροτική παραγωγή.
  5. Αυξήθηκαν οι δασμοί και οι φόροι χαρτοσήμου.
  6. Απολύθηκαν όλοι οι μηχανικοί του δημοσίου και σταμάτησαν όλα τα δημόσια έργα.
  7. Καταργήθηκαν εντελώς όλες οι υγειονομικές υπηρεσίες του κράτους.
  8. Απολύθηκαν όλοι οι υπάλληλοι του εθνικού τυπογραφείου, όλοι οι δασονόμοι, οι δασικοί υπάλληλοι και οι μισοί καθηγητές πανεπιστημίου.
  9. Καταργήθηκαν όλες οι διπλωματικές αποστολές στο εξωτερικό.
  10. Νομιμοποιήθηκαν όλα τα αυθαίρετα κτίσματα και οι καταπατημένες «εθνικές γαίες» με την πληρωμή προστίμων νομιμοποίησης.
  11. Περαιώθηκαν συνοπτικά όλες οι εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις με την καταβολή εφάπαξ ποσού.

Kάθε ομοιότητα με την εποχή μας είναι εντελώς τυχαία και πέραν των προθέσεων του ιστορικού.

Δημήτρης Kαμπουράκης
Mια σταγόνα ιστορία, μέρος τρίτο
H Eλλάδα πέρα από τα στερεότυπα
Εκδ. Πατάκης