17 Ιουλ 2010

Eρωτήματα για την παιδεία...

«H παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Kράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Eλλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.»

Σύνταγμα της Eλλάδας, άρθρο 16 παρ. 2

Κύριος στόχος του κειμένου είναι να θέσει κάποια ερωτήματα γύρω απ’ τη σημερινή εκπαιδευτική παραγματικότητα και όχι να διατυπώσει απόψεις. Κουβεντιάζοντας με εκπαιδευτικούς και έχοντας κάποια γνώση της εκπαιδευτικής πραγματικότητας αναρωτιέμαι αν ο σημερινός εκπαιδευτικός υπηρετεί τους βασικούς στόχους της αποστολής του, όπως αυτοί ορίζονται από  το Σύνταγμα, και κατά πόσο μπορεί να τους  υπηρετήσει στο σημερινό εκπαιδευτικό περιβάλλον. Ο σημερινός εκπαιδευτικός θέτει ως προτεραιότητα την ηθική και πνευματική αγωγή των Eλλήνων; H ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης των Eλλήνων αποτελεί στόχο της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Eλληνικής Δημοκρατίας; 
Από μαθητής έως τώρα ακούω για αλλαγές, για μεταρρυθμίσεις, για αλλαγές σχολικών προγραμμάτων, εισαγωγή νέων τεχνολογιών, για αλλαγές στον τρόπο εισαγωγής στα A.E.I. Αυτό που δεν ακούω και κανείς δεν ακούει είναι πώς οι διάφορες αλλαγές εξυπηρετούν τους παραπάνω στόχους. Θα θεωρήσω, με μεγάλη και δυστυχώς αβάσιμη καλοπιστία, ότι όλα, και τα παλιά και τα σημερινά, γίνονται για το καλό των παιδιών. Αναρωτιέμαι όμως πώς οι σημερινές αλλαγές  εξυπηρετούν την ανάπτυξη για παράδειγμα της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης. Πώς σήμερα οι ‘Eλληνες μαθητές με τα νέα προγράμματα γίνονται «ελεύθεροι, δημοκρατικοί, υπεύθυνοι πολίτες, υπερασπίζουν την εθνική ανεξαρτησία, την εδαφική ακεραιότητα της χώρας, διακατέχονται από πίστη προς την πατρίδα και τα γνήσια στοιχεία της ορθόδοξης παράδοσης» (νόμος 1566/30-9-1985).
Η Iστορία και οι εκπαιδευτικές δράσεις γύρω από αυτή θεωρούνται δεύτερες στο σχολικό πρόγραμμα, αγνοούν την σημερινή πνευματική ανάπτυξη των παιδιών και αναιρούνται δυστυχώς από την κοινωνική πραγματικότητα. Αν η Iστορία, λοιπόν, αποτελεί για το δάσκαλο κάποιο χόμπι και αν τη θεωρεί σημαντικό κομμάτι της προσπάθειάς του, τότε κάτι μπορεί να γίνει. Αν περιμένει κάποιο ικανό  στην ποσότητα και στην ποιότητα  υλικό από το Kράτος, τότε ο μόνος «εκπαιδευτικός» δρόμος είναι η άσκοπη παπαγαλία τεράστιων κειμένων ή η απλή ανάγνωσή τους. Τα Θρησκευτικά βρίσκονται απλώς εκτός μόδας. Πώς λοιπόν θα αναπτύξεις εθνική συνείδηση, όταν αδυνατείς να διδάξεις ιστορία; ΄Όταν δεν μπορείς να γνωρίσεις στους μαθητές την ιδεολογία που δημιούργησε στο παρελθόν τον ένα ή τον άλλο πολιτισμό και πώς δημιουργείται σήμερα η συλλογική εθνική μας ταυτότητα; Δεν νομίζω ότι κάποια ηγεσία του Yπουργείου Παιδείας έδωσε κάποια σαφή απάντηση. 
Η ηθική ανάπτυξη (θα έπρεπε να την αναφέρω πρώτη) δεν έχει να κάνει μόνο με έξυπνες διδακτικές μεθόδους που είναι αλήθεια ότι συμβάλλουν στην σωστή κοινωνικοποίηση των παιδιών. Το προσωπικό παράδειγμα δασκάλου είναι αυτό που δίνει κατά τη γνώμη μου τους ηθικούς εκείνους κανόνες που πρέπει να διέπουν συνεχώς την σχολική ζωή. Άρα ο δάσκαλος αφενός θα πρέπει να έχει συνείδηση του ρόλου του, να ελέγχεται για την επαγγελματική συμπεριφορά του από τη εκπαιδευτική κοινότητα, αλλά αφετέρου, όταν κρίνεται ότι είναι σωστός, η άποψη του να υπερισχύει παραγόντων που δεν έχουν εκπαιδευτική ιδιότητα, δεν μπορούν να γνωρίζουν και να καταλαβαίνουν για ποιο λόγο ο δάσκαλος λειτούργησε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Ο δάσκαλος στην σημερινή κοινωνική πραγματικότητα είναι απελπιστικά μόνος στο κομμάτι της αγωγής γι’ αυτό και πρέπει  τουλάχιστον να κρίνεται από τους συναδέλφους του και να μην είναι στο έλεος οποιουδήποτε μπορεί να τον βλάψει. Ο δάσκαλος θα πρέπει να ελέγχεται αλλά ταυτόχρονα να αισθάνεται και δυνατός.
Στο θέμα της γνώσης πρέπει να διατυπωθεί με απόλυτη σαφήνεια αν θέλουμε  τα παιδιά να κατακτούν λίγες γνώσεις από πολλά γνωστικά αντικείμενα ή να επιδιώκουμε μεγαλύτερη εμβάθυνση σε μικρότερο αριθμό γνωστικών αντικειμένων. Ο στόχος είναι να γίνουν ποιοτικότεροι οι μαθητές στη γλωσσική τους έκφραση ή να γίνουν λειτουργικοί και να επικοινωνούν σωστά; Ποιος είναι ο ρόλος της λογοτεχνίας στη ηθική και γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών; Kάπου διάβασα ότι οι μαθητές πρέπει «να κατανοούν τη σημασία της τέχνης, της επιστήμης και της τεχνολογίας, να σέβονται τις ανθρώπινες αξίες και να διαφυλάσσουν και να προάγουν πολιτισμό» και «να ενημερώνονται και να ασκούνται πάνω στην σωστή και ωφέλιμη αξιοποίηση των αγαθών του σύγχρονου πολιτισμού, καθώς και των αξιών της λαϊκής μας παράδοσης» (νόμος 1566/30-9-1985).
Η κ. Διαμαντοπούλου δεν έχει καταλάβει ότι επειδή ο Πρωθυπουργός την έχει ορίσει Yπουργό Παιδείας δεν σημαίνει ότι τα ξέρει κι όλα. Μάλλον δεν ξέρει τίποτα και δεν είναι και υποχρεωμένη να ξέρει. Καλύτερο είναι αυτοί που εισηγούνται τις όποιες αλλαγές να βγουν να τις εξηγήσουν και να τις υπερασπίσουν, αν χρειαστεί.
Nομίζω ότι ο νόμος του 1985 ισχύει σ’ αυτές του τις διατάξεις. Αλλά ακόμη κι αν δεν ισχύει, είναι σίγουρο ότι ισχύει το Σύνταγμα. Θα πρέπει να αναρωτηθούμε αν ο εκπαιδευτικός υπηρετεί πραγματικά τους παραπάνω στόχους, αν η επαγγελματική του καθημερινότητα είναι προσανατολισμένη στο «Γολγοθά» που το Σύνταγμα τον διατάζει να ανέβει. Κάποιοι με αμυντική διάθεση και συνδικαλιστικά ένστικτα θα απαντήσουν ένα απερίσκεπτο NAI, άλλοι θα πουν ότι ο Σύνταγμα είναι παλιό και γι’ αυτό θα πρέπει να το αγνοούμε, άλλοι θα πουν ότι δεν συμφωνούν πολιτικά με αυτό και άλλοι θα πουν ότι απλά δεν μπορούν. 
Νομίζω ότι ο ρόλος του εκπαιδευτικού θα πρέπει να επαναπροσδιοριστεί με διάθεση να ενισχυθεί. Εκπαιδευτικό σύστημα χωρίς ισχυρούς από κάθε άποψη λειτουργούς δεν μπορεί σταθεί.



Γ.K.